مىگرفت . « 17 » بارى ، مردمى كه از لحاظ زندگى اجتماعى تحت حمايت اعراب قرار مىگرفتند ، جزيه مىپرداختند و اهل « ذمه » محسوب مىشدند « 18 » ، مىبايستى كه از نظر دفاع در برابر ديگران نيز پشت‌گرمى به اعراب داشته باشند : گاه تضمين در قبال حملات قبايل كوچ‌نشين اسكان‌نيافته ( مثلا كردها ) « 19 » نيز به‌صراحت در قرارداد ذكر مىشده است . وظيفهء متقابل مغلوبان در وهلهء اول عبارت بود از پرداخت مبلغ نسبتا مختصرى به‌عنوان ماليات نقدى « 20 » كه مىبايستى هم كسانى كه داوطلبانه خود را تسليم كرده‌اند و هم افرادى كه در جنگ مغلوب شده‌اند از همان آغاز آن را براساس ضوابط معينى بپردازند . در اين مورد فقط به ندرت ممكن بود اختلاف نظرى پيش نيايد . در اين رابطه گاه به‌جاى پول اشياء مختلفى نيز تحويل داده مىشد : شمشهاى طلا ، اشياء قيمتى ، سلاح ، خلعت ، غلّات ، سربازان و به‌ويژه

--> ( 17 ) . اردبيل ( مانند فوق ) ؛ محلى در نهاوند سال 18 ه / 639 م : طبرى ؛ تاريخ 1 ، ص 2633 ، گرگان : طبرى ، تاريخ 1 . ص 2658 ؛ آذربايجان سال 22 ه / 643 م : طبرى : 1 ، ص 2662 . ( 18 ) . رجوع كنيد به : طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2371 ، 2468 ( بين النهرين ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 2 ، ص 205 ( سال 17 ه / 638 م ) . - Lokk , 84 : f . ( 19 ) . اردبيل در حدود سال 19 ه / 640 م : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 326 . ( 20 ) . به طور مثال : اردبيل حدود سال 19 ه / 640 م : 000 ، 800 درهم : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 326 ؛ حكام گرگان : 000 ، 200 ( « يا 000 ، 300 » ) پرارزش و بسيار مهمّ ( بغليّه - وافيّه ) دينار : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 334 و بعد . ( راجع به بغليه رجوع كنيد به : ( de Goeje , Tab . - Wb 17 und Dozy , Suppl . S . V . ؛ اسپاهبذ طبرستان پس از مدّتى گفتگو : 000 ، 700 درهم طلا سالانه ( « يا 000 ، 000 ، 4 درهم » ) : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 338 ؛ رامهرمز ( د ) ( خوزستان ) : 000 ، 800 درهم ( سالانه ) ( « بنا بر منابع ديگر 000 ، 900 » ) : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 379 ؛ مرو ( كه آزادانه تسليم شده بود ) : 000 ، 200 ، 1 ( « يا 000 ، 1000 » ) درهم : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 406 ( رجوع كنيد در اين مورد به : ( N . H . , Anhang , Frz . , S . 277 ؛ سمرقند ( پس از جنگ ) : 000 ، 000 ، 7 درهم : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 411 ؛ چاچ ( پس از جنگ ) : سالانه 000 ، 200 ، 1 درهم : ( « بنا بر منابع ديگر 000 ، 700 درهم » ) : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 421 ؛ كرمان 000 ، 000 ، 2 : يعقوبى : كتاب البلدان ، ص 286 ؛ حيره سال 640 م : 000 ، 90 درهم : ابن اثير : الكامل ، ج 2 ، ص 147 ( « اولين شهر ايرانى كه تصميم به پرداخت جزيه گرفت » ) ، بعدها به 000 ، 190 ( « يا 000 ، 290 » ) درهم بالغ شد : همان‌جا : ، ص 150 ، رى : 000 ، 200 درهم 7 ( بار ؟ ) سالانه : طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2656 . - رجوع كنيد به يعقوبى : تاريخ ج 2 ، ص 164 و بعد .